Mu murima

Ibikorwa byacu

Ibikorwa bifatika byo kurinda inguge nini n'ishyamba ryazo, dukorana n'abarinzi n'abaturage baturiye pariki n'amashyamba akomye.

Ishyamba mbere ya byose

Inguge nyinshi ziba mu mashyamba y'inzitane. Ikibazo gikomeye kibangamiye ejo hazaza hazo si ubuhigi cyangwa gufatwa: ni ugusenya aho ziba, kandi ku buryo bukabije. Umuntu ni we nyirabayazana w'igabanuka ryazo. Amashyamba atwikwa kubera ubuhinzi cyangwa ubworozi, atemwa kugira ngo haboneke inkwi cyangwa amakara yo guteka no gushyushya, akaswa nta rugero n'inganda z'ibiti, cyangwa akarengerwa n'amazi y'ingomero nini z'amashanyarazi. Ku isi yose, ayo mashyamba azimira ku muvuduko uteye ubwoba wa hegitari miliyoni 10 kugeza kuri 20 buri mwaka. Ni kimwe cya kabiri cy'ubuso bw'u Butaliyani!

Niba isenywa rikomeje uko, amashyamba menshi ya Afurika y'Iburengerazuba, Amerika yo Hagati n'iy'Amajyepfo (Amazone) na Aziya y'Amajyepfo y'Uburasirazuba (umwigimbakirwa wa Malayisiya na Indoneziya) azaba yarazimiye mbere ya 2030, kandi inguge nini zizazimirana na yo. Umuntu ntatema ibiti gusa: ku isenywa ry'amashyamba hiyongeraho ubucuruzi butemewe. Bica inyamaswa zose ziribwa, harimo n'izirinzwe nk'impundu, ingagi cyangwa orangutani. Ku mihanda mishya ica mu mashyamba, inkambi z'abakozi n'imijyi bigemurirwa "inyama zo mu gasozi".

Gusenya ishyamba ni ukuzimiza amoko ibihumbi y'inyamaswa n'ibimera, gusenya urusobe rw'ibinyabuzima no kureka "iterambere" rikagera rwagati mu bidukikije bitarangizwa.

Ibiti byo mu mashyamba y'inzitane biboneka hose, kandi ikibabaje ni uko biba hafi mu ngo zacu zose. Intebe, amadirishya, imbaho z'ibiti: ibintu byinshi dukoresha buri munsi bikozwe muri ibyo biti. Kugira ngo turokore ishyamba ry'inzitane n'inguge nini, reba aho ibiti by'ikintu ushaka kugura byaturutse, kandi ntukongere kugura ibiti byo mu mashyamba y'inzitane.

Isi idafite inguge izaba n'isi idafite amashyamba y'inzitane.

Icyana cy'ingagi cyimanitse ku ishami, gifite inyandiko mu Gifaransa: Ndaharanira ko amashyamba atongera gutemwa, nawe se?
Ingagi y'umugongo w'ifeza mu bimera, ifite inyandiko mu Gifaransa: Gutema amashyamba bikwiye gufatwa nk'icyaha cyibasiye inyokomuntu
Fabrice Martinez n'abandi bane bo mu itsinda bambaye imipira ya Association Gorilla, bafashe icyapa Turokore ingagi za nyuma zo mu misozi

Iyo umenye agaciro k'ubuzima bwose, ntutekereza cyane ibyahise, ahubwo wibanda ku kurinda ejo hazaza.

— Dian Fossey, Ikayi ye bwite

Gushyigikira urugamba rwo kurwanya ba rushimusi

Pariki z'igihugu zashyiriweho kurinda inyamaswa n'ibimera. Nyamara hafi ahantu hose, umubare w'inguge nini ugenda ugabanuka kubera ubushimusi no kwangirika kw'aho ziba. Gushyigikira amatsinda arwanya ba rushimusi ni ngombwa: kugenzura bihoraho ahantu harinzwe, gusenya imitego no kurwanya ibyaha bikorwa n'udutsiko ni ingenzi mu kurinda urusobe rw'ibinyabuzima, uburinganire bw'ibidukikije n'ubuzima rusange.

Gorilla ishyigikira abarinzi mu nshingano zabo zo kugenzura no kurinda ahantu harinzwe, ibagurira ibikoresho bwite n'ibyo bahuriraho, ibaha agahimbazamusyi, kandi ikamenyesha inzego zibishinzwe igikorwa cyose gikekwaho ubushimusi, gufunga inyamaswa mu buryo butemewe cyangwa kurasa amoko arinzwe. Guha abarinzi ubushobozi bwo kuzuza inshingano zabo zigoye bikomeza kuba uburyo bwiza bwo kurinda ejo hazaza h'utu turere dufite urusobe rw'ibinyabuzima rudasanzwe.

Abarinzi batatu bitwaje intwaro bari mu irondo munsi y'umusozi utwikiriwe n'ishyamba
Abarinzi bari mu irondo
Fabrice Martinez yicaranye n'abarinzi bane imbere y'igishushanyo cy'ingagi
Fabrice Martinez ari kumwe n'abarinzi
Fabrice Martinez ari kumwe n'abarinzi bambaye impuzankano imbere y'icyapa cya Pariki y'Igihugu y'Ibirunga, imbere hari ikirundo cy'imitego yafashwe

Gukorana n'abaturage

Abana bo mu itsinda ry'ibidukikije

Nta kizagerwaho tudafite inkunga y'abaturage batuye hafi ya pariki z'igihugu n'amashyamba akomye. Gukangurira umwana kwita ku bidukikije, ndetse binyuze kuri we n'ababyeyi be, ni ingorabahizi ikomeye. Kumumenyesha ibidukikije bimukikije no kumwigisha kubaha inyamaswa zo mu gasozi bimwongerera ubumenyi. Hafi ya pariki z'igihugu z'u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo, hari amashuri menshi n'abana ibihumbi bakeneye guherekezwa.

Gorilla ishishikariza ishingwa ry'amatsinda y'ibidukikije, afasha abana kumenya ibibakikije n'akamaro ko kurinda ishyamba, aho inguge nini ziba. Ibi bikorwa binyuze mu gusoma ibitabo bivuga ku bidukikije n'inyamaswa, ariko kandi no mu makinamico n'imbyino, mu biganiro no mu gutembera mu ishyamba.

Intego: ko ahantu hose abantu babana mu mahoro n'ibidukikije n'inyamaswa zo mu gasozi.

Dufashe kurokora ingagi za nyuma

Gorilla ibeshwaho gusa n'impano n'imisanzu y'abanyamuryango bayo. Ubuyobozi bwayo bukora ku bushake: inkunga yawe igera mu murima.

Tanga inkunga Uburyo bwose bwo kudufasha