In het land van de vulkanen

Rwanda

In Rwanda, op de hellingen van de Virunga-vulkanen, wijdde Dian Fossey achttien jaar van haar leven aan de berggorilla's.

In de voetsporen van Dian Fossey

Portret van een glimlachende Dian Fossey, in een rode coltrui en een marineblauwe jas
Portret door Yann Arthus-Bertrand (1985)

Onder de hoede van de beroemde paleontoloog Louis Leakey begon Dian Fossey in 1967 een langetermijnstudie naar het gedrag van de berggorilla. Bijna achttien jaar lang volgde ze verschillende families in hun omzwervingen, hun stamboom en soms hun uiteenvallen. Van bij het begin kwam ze in botsing met de stropers die het woud afschuimden, maar ook met de herders en hun kuddes: ze begreep hoe dringend de situatie was.

Op haar initiatief ontstonden de anti-stroperijpatrouilles.

De Amerikaanse primatologe is vandaag het symbool van de strijd voor het behoud van de gorilla's, een icoon van de dierenbescherming die naar Afrika kwam om deze met uitsterven bedreigde mensapen te bestuderen.

Dian Fossey, een echte legende, liet een boek na, Gorilla's in de mist, het getuigenis van een vastberaden en gepassioneerde vrouw die zich met hart en ziel inzette voor de bescherming van de berggorilla's, tot ze er haar eigen leven voor gaf.

Ik zal mijn eerste ontmoeting met gorilla's nooit vergeten. Ik hoorde en rook hen voor ik hen zag: eerst het geluid, dan een sterke muskusachtige geur, een geur van boerenerf en tegelijk een bijna menselijke geur.

— Dian Fossey, Gorilla's in de mist
Berggorilla in de begroeiing
Dian Fossey zittend in de begroeiing met een fototoestel op haar schoot, een berggorilla achter haar
Dian Fossey
Dian Fossey glimlachend tegenover parkwachters in uniform
Dian Fossey met parkwachters

Het Nationaal Park der Vulkanen

Een vulkaan met beboste hellingen, met reuzenkruiskruid op de voorgrond

Het Nationaal Park der Vulkanen ligt in het noordwesten van Rwanda, in de Noordelijke Provincie, vlak bij de stad Musanze (Ruhengeri), 120 kilometer ten noorden van Kigali, de hoofdstad (ongeveer 3 uur rijden).

Het park werd opgericht in 1925 en is het oudste nationale park van Afrika. Het is wereldwijd bekend als de plek waar primatologe Dian Fossey haar onderzoek deed (onderzoekscentrum Karisoke) en als een van de laatste toevluchtsoorden van de berggorilla's.

Het omvat vijf grote vulkanen: de Karisimbi (de hoogste, meer dan 4.500 m), de Visoke, de Muhavura, de Gahinga en de Sabyinyo.

In het park leven ook goudapen, buffels, bosolifanten, talrijke vogelsoorten en een dicht tropisch bergwoud met bamboe.

Kwita Izina, het doopfeest van de gorilla's

Fabrice Martinez voor twee reusachtige gevlochten gorilla's, op de site van Kwita Izina
Fabrice Martinez in Kinigi, op de site van Kwita Izina

Kwita Izina is een bekende ceremonie waarbij de babyberggorilla's hun naam krijgen. Ze werd in 2005 ingevoerd door de Rwandese regering en ligt in het verlengde van het werk van primatologe Dian Fossey, die de gorilla's al namen gaf om ze gemakkelijker te volgen. In het Kinyarwanda betekent Kwita Izina letterlijk "een naam geven". De ceremonie is geïnspireerd op een oude Rwandese gewoonte waarbij families samenkomen om een pasgeborene voor te stellen en een naam te geven, omringd door de familie.

Elk jaar (meestal in september) krijgen de gorillajongen die de voorbije twaalf maanden in het Nationaal Park der Vulkanen geboren zijn een officiële naam. Op de 21e editie, op 4 september 2026 in Kinigi, kregen 22 gorillajongen een naam.

De namen worden gegeven door lokale en internationale persoonlijkheden (sporters, artiesten, politici, milieuactivisten), tijdens een dag vol traditionele Rwandese muziek en dans. Het evenement wil het publiek bewust maken van de bescherming van de berggorilla's, het wetenschappelijk onderzoek steunen en de lokale gemeenschappen laten delen in de opbrengsten van het toerisme en het behoud van de biodiversiteit.

Meer dan 1.000 berggorilla's!

Close-up van een berggorilla, een zilverrug die in het gras ligt met zijn hand tegen zijn mond
Portret door Tony Crocetta

1.063

berggorilla's in het wild · telling 2024

1.063 berggorilla's. Zoveel leven er vandaag wereldwijd in het wild, volgens de jongste telling uit 2024. Een onverhoopt aantal voor een soort die in de jaren 1970 als "ernstig bedreigd" werd geklasseerd.

Volgens de IUCN evolueert hun status gunstig. Dankzij de beschermingsinspanningen staan berggorilla's nu als "bedreigd" geklasseerd. Ze leven in twee gebieden van Centraal-Afrika, verspreid over drie landen: het Virunga-massief (gedeeld door Rwanda, Oeganda en de Democratische Republiek Congo) en het Bwindi Impenetrable Forest, in Oeganda.

Een curve die omkeert, dat zie je niet vaak: genoeg om grote hoop te koesteren voor de toekomst.

Help ons de laatste gorilla's te redden

Gorilla leeft uitsluitend van giften en lidgelden. Het bestuur werkt als vrijwilliger: uw steun gaat rechtstreeks naar het terrein.

Doneren Alle manieren om ons te steunen